Γλωσσάρι

Αγάπη: είναι η αφοσίωση στους άλλους ανθρώπους, μία πράξη θάρρους και όχι φόβου. Η αγάπη θα πρέπει να γεννά πράξεις ελευθερίας και είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με το διάλογο.

Ακτιβισμός: Δράση χωρίς κριτικό στοχασμό, αποκομμένη από τη σκέψη οδηγώντας σε δράση για τη δράση.

Αλαζονεία: έννοια που μπορεί να σταματήσει την αναδημιουργία αυτού του κόσμου λόγω της παύσης του διαλόγου.

Ανάδυση: είναι η επέμβαση στην πραγματικότητα η οποία προκύπτει από την κριτική συνειδητοποίηση της.

Ανθρωπιστής παιδαγωγός: στόχος του είναι ο μετασχηματισμός της πραγματικότητας να πραγματοποιηθεί σε συνεργασία με το λαό.

Άνθρωποι όντα πράξης: Αντίθετα τα ζώα είναι όντα της δραστηριότητας. Η πράξη των ανθρώπων συνίσταται από δράση και σκέψη και έτσι μετασχηματίζεται ο κόσμος.

Αντικειμενική πραγματικότητα: είναι η αμετάβλητη αντίληψη της πραγματικότητας.

Αντικειμενισμός: η άρνηση του υποκειμενισμού στην ανάλυση της πραγματικότητας ή στην δράση

Απανθρώπιση: η αφαίρεση της ανθρωπιάς

Απελπισία: είναι μια μορφή σιωπής, άρνησης του κόσμου και φυγής από αυτόν.

Αποκωδίκωση (ή αποκρυπτογράφηση): είναι η κριτική ανάλυση της κωδικοποιημένης κατάστασης.

Απολυτοποίηση της άγνοιας: Μύθος της ιδεολογίας των καταπιεστών που προϋποθέτει την ύπαρξη κάποιου που κρίνει τελεσίδικα την άγνοια κάποιου άλλου.

Αστοργία: η ψεύτική γενναιοψυχία των δυναστών

Ασφάλεια της συμμόρφωσης: αφορά τους καταπιεζόμενους που προσαρμόστηκαν στη δομή της δυνάστευσης και νιώθουν ανήμποροι να διακινδυνεύσουν  παίρνοντας μέρος στον απελευθερωτικό αγώνα

Ατελές ζώο: ανίκανο να αποφασίζει το ίδιο και να αντικειμενοποιεί τον εαυτό του ή τη δραστηριότητά του. Στερείται της έννοιας του «αύριο» και του «σήμερα», το ζώο είναι ανιστορικό σε αντίθεση με τον άνθρωπο.

Αυτουποτίμηση: χαρακτηριστικό του καταπιεζόμενου, που προέρχεται από την εσωτερίκευση εκ μέρους του καταπιεζόμενου της γνώμης που οι δυνάστες έχουν για αυτόν

Αφελής στοχασμός: ατενίζει «τον ιστορικό χρόνο ως βάρος, ως μια στρωμάτωση των επιτεύξεων και των εμπειριών του παρελθόντος». Σημασία έχει η προσαρμογή στο «τακτοποιημένο» σήμερα.

Βερμπαλισμός: είναι η αποκοπή της σκέψης από τη δράση, όπου η δεύτερη θυσιάζεται οδηγώντας σε μία αλλοτριωτική κενολογία.

Διαίρει και βασίλευε: Η αντιδιαλογική δράση με την οποία οι καταπιεστές για να μείνουν στην εξουσία σαν καταπιεστική μειοψηφία πρέπει να διχάσουν την πλειοψηφία, και να την κρατούν διχασμένη.

Διαλεγόμενος άνθρωπος: τηρεί κριτική στάση και ξέρει πως είναι και στο χέρι των ανθρώπων να δημιουργούν και ν’ αλλάζουν τον κόσμο. Είναι πρόκληση για αυτόν η κατάσταση αλλοτρίωσης όπου οι άνθρωποι είναι ανήμποροι να κάνουν χρήση αυτής της δύναμής τους,

Διαλογικός χαρακτήρας της παιδείας: αφορά την ανακάλυψη του θέματος ενός διαλόγου μεταξύ δασκάλων και μαθητών, όπου ο διάλογος διακατέχεται από την απόλυτη ελευθερία έκφρασης.

Διάλογος: είναι η συνάντηση μεταξύ ανθρώπων για την ανακάλυψη και την ονομάτιση της πραγματικότητας. Έχει άρρηκτη σχέση με το λόγο. Είναι μία αξιακή αναγκαιότητα. Μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο εξανθρωπισμού ή απανθρωπισμού ή εξουσίας. Τα δρώντα πρόσωπα βρίσκονται συνεχώς σε αμοιβαία επικοινωνία, δρουν και στοχάζονται κριτικά όλοι μαζί και μέσα στο λαό, για την αλλαγή-μετασχηματισμό της πραγματικότητας, δηλαδή της ίδιας της ιστορίας!

Διφορούμενη στάση: Η ταυτόχρονη παρουσία στοιχείων του δυνάστη στους καταπιεζόμενους.

Δυαδικότητα: Το φαινόμενο κατά το οποίο ο δυναστευόμενος έχει εσωτερικεύσει το πρότυπο του δυνάστη

Δυνάμει συνείδηση: είναι οι μη αντιληπτικές και κατορθωτές λύσεις.

Ελπίδα: είναι ριζωμένη στων ανθρώπων την ατέλεια. Είναι η δύναμη που τους ωθεί σε μια συνεχή αναζήτηση. Ο διάλογος δεν μπορεί να ευδοκιμήσει σε κλίμα απελπισίας.

Ενεργεία συνείδηση: είναι οι αντιληπτές κατορθωτές λύσεις και οι άμεσα εφαρμοζόμενες.

Ενότητα : Η ενότητα της επαναστατικής ηγεσίας που αναπτύσσεται από την επικοινωνία με τον ενωμένο λαό. Δρα και σε ατομικό επίπεδο, στο  διχασμένο καταπιεζόμενο Εγώ, που ταλαντεύεται ανάμεσα σε μια κατάσταση «προσκόλλησης» σε μια πραγματικότητα παντοδύναμη, και στις δυνάμεις που θεωρεί υπεύθυνες για την κατάσταση.

Εντολή: η επιβολή της γνώμης του δυνάστη πάνω στην γνώμη του καταπιεζόμενου

Εξανθρωπίζουσα παιδεία: η παιδεία όπου οι ηγέτες της επανάστασης καθιερώνουν μια μόνιμη σχέση διαλόγου με τους καταπιεζόμενους, όπου η μέθοδος παύει να είναι ένα όργανο  χειραγώγησης, γιατί αυτή η παιδαγωγική εκφράζει τη συνείδση των ίδιων των καταπιεζόμενων- φοιτητών

Εξανθρώπιση (humanization): ο  προορισμός του ανθρώπου να γίνει άρτιος άνθρωπος

Έπαρση: έννοια ασυμβίβαστη με το διάλογο. Προκαλεί την απομόνωση των ανθρώπων και τη μη ικανότητα τους να γίνουν σύντροφοι στη διαδικασία ονοματισμού του κόσμου.

Θέμα της «σιωπής»: υποδηλώνει μια δομή «βουβαμάρας» μπροστά στη συντριπτική δύναμη των οριακών καταστάσεων.

Θεματική έρευνα: αφορά στους ανθρώπους, που από κοινού προσπαθούν ν’ ανακαλύψουν την πραγματικότητα. Η έρευνα θα είναι βαθύτατα μορφωτική και κριτική προσηλωμένη στην κατανόηση της ολικής πραγματικότητας.

«Θεματικό σύμπαν» του λαού: είναι ουσιαστικά το προγραμματικό περιεχόμενο της παιδείας του λαού. Αναφέρεται αλλιώς ως «σημαντική θεματική» που συνδέει τους ανθρώπους και τον τρόπο που αντιλαμβάνονται την πραγματικότητα και εγκαινιάζει το διάλογο της παιδείας ως άσκηση της ελευθερίας.

Καινούριος άνθρωπος: ο νέος άνθρωπος δεν είναι ούτε καταπιεστής ούτε καταπιεζόμενος

Κατάκτηση: Η αντιδιαλογική δράση με την οποία οι κατακτητές προσπαθούν να αφανίσουν από κάθε κατακτημένο την ποιότητα του ως « μελετητή»του κόσμου, χρησιμοποιώντας μύθους ως κάτι δοσμένο πάνω στο οποίο, ως απλός θεατής πρέπει να προσαρμοστεί.

Κριτική και δυναμική αντίληψη του κόσμου: τείνει να αποκαλύψει την πραγματικότητα, να την απομυθοποιήσει και να πετύχει μία πλήρη πραγμάτωση του ανθρώπινου καθήκοντος: τη διαρκή αλλαγή της πραγματικότητας για την απελευθέρωση του ανθρώπου.

Κριτική συνειδητοποίηση: Αναγκαίο μέσο με το οποίο οι άνθρωποι, μέσω μίας αληθινής πράξης, αφήνουν πίσω τους την κατάστασή τους ως αντικειμένων, για να αναλάβουν τον ρόλο τους ως ιστορικά Υποκείμενα.

Κριτικός στοχασμός: Η δράση και η ταυτόχρονη όλο και καλύτερη οργάνωση της σκέψης, που οδηγεί στο προχώρημα, από μια απλοϊκή γνώση της πραγματικότητας, σε ένα επίπεδο που επιτρέπει την κατανόηση των αιτίων την πραγματικότητας. Είναι ο στοχασμός που αντιλαμβάνεται μία αδιαίρετη αλληλεγγύη ανάμεσα στον κόσμο και στους ανθρώπους και δε δέχεται κανένα διχασμό μεταξύ τους. Η πραγματικότητα για τον κριτικό στοχασμό είναι μία εξελικτική πορεία αλλαγής και όχι μία στατική οντότητα. Είναι η ουσιαστική έννοια του λόγου (σκέψη και δράση).

Κυριαρχία και απελευθέρωση: η αποτύπωση της κυριαρχίας στη σημερινή εποχή είναι η απανθρωπισμένη καταπίεση όπου οι άνθρωποι καταντούν πράγματα. Το καθήκον που προκύπτει από την κατάσταση αυτή είναι η απελευθέρωση μέσω της οποίας γίνεται προσπάθεια να ξεπεραστεί η αντιφατική σχέση μεταξύ των κοινωνιών και των «αντικειμένων».

Κωδικοποίηση (ή κωδίκωση): μιας υπαρξιακής κατάστασης είναι η αναπαράσταση αυτής της κατάστασης, που δείχνει μερικά από τα συστατικά της στοιχεία σε αλληλεπίδραση.

Λόγος: τα συστατικά στοιχεία του λόγου αποτελούνται από δύο διαστάσεις, τη σκέψη και τη δράση (δράση + σκέψη = λόγος = έργο = πράξη).

Ολική πραγματικότητα: είναι η κριτική αντιμετώπιση των στενών περιγραφών και των επιμέρους επίκαιρων όψεων της πραγματικότητας.

Ονοματισμός του κόσμου: ισοδυναμεί με την αλλαγή του κόσμου. Είναι ουσιαστικά ο σχηματισμός και ο μετασχηματισμός του κόσμου που προκαλείται μέσα από το λόγο.

Οργάνωση: Η οργάνωση είναι η φυσική ανάπτυξη και μαρτυρία της ενότητας της επαναστατικής διαλογικής δράσης. Τα στοιχεία της μαρτυρίας είναι: Η συνέπεια, η τόλμη, η ριζοσπαστικότητα, το θάρρος να αγαπάς και η πίστη στο λαό.

Οριακές ενέργειες (ή μεταμορφωτικές αντιδράσεις): είναι οι ενέργειες που αποβλέπουν στην άρνηση και στο ξεπέρασμα, κι όχι στην παθητική αποδοχή της «δοσμένης» πραγματικότητας.

Οριακές καταστάσεις: δεν είναι τα αξεπέραστα όρια, όπου τελειώνουν οι δυνατότητες αλλά τα πραγματικά όρια απ’ όπου όλες οι δυνατότητες αρχίζουν.

Παραγωγικό θέμα: είναι το θέμα που γεννά άλλα θέματα. Το σύμπλεγμα των παραγωγικών θεμάτων αποτελεί το θεματικό σύμπαν.

Πατερναλιστής: Ο αντιδιαλογικός άνθρωπος που βάζει ως σκοπό την κατάκτηση των άλλων, με κάθε μέσο, από το ποιο σκληρό ως το πιο εκλεπτυσμένο, από το πιο κατασταλτικό ως το πιο περιποιητικό.

Πολιτιστική εισβολή: Η πολιτιστική εισβολή είναι μια μορφή οικονομικής και πολιτικής κυριαρχίας, θεμελιακό χαρακτηριστικό της αντιδιαλογικής δράσης. Οι «εισβολείς» επιβάλλουν τη δική τους κοσμοαντίληψη στα θύματα της εισβολής τους και οι αξίες των τελευταίων γίνονται πρότυπα για  τους πρώτους, επηρεάζοντας τα εκπαιδευτικά ιδρύματα αλλά και τις σχέσεις γονέων- παιδιών με τον φόβο της ελεύθερης σκέψης.

Πολιτιστική επανάσταση: Αναγκαία συνέχιση της της διαλογικής πολιτιστικής  δράσης όπου καλείται ανοιχτά ο καθένας που επιθυμεί να πάρει μέρος στην ανοικοδόμηση της κοινωνίας, πριν ανέβει στην εξουσία η επανάσταση, με στόχο την κριτική συνειδητοποίηση, και την ανασυγκρότηση όλης της κοινωνίας και των ανθρώπινων δραστηριοτήτων.

Πολιτιστική σύνθεση: Η διαλογική συστηματική και σκόπιμη δράση πάνω στην κοινωνική δομή με σκοπό το ξεπέρασμα των ανταγωνιστικών αντιφάσεων της για την απελευθέρωση των ανθρώπων.

Πραγματικός ανθρωπιστής: αυτός που δείχνει εμπιστοσύνη  στο λαό, εμπιστοσύνη που τον οδηγεί στην πάλη του λαού

Πραγματικός κίνδυνος της έρευνας: εντοπίζεται στην πιθανή μετατόπιση του κύριου στόχου της έρευνας από τα σημαντικά θέματα στους ανθρώπους τους ίδιους, που θα εξετάζονταν ως αντικείμενα της έρευνας.

Πράξη: είναι η διαδικασία μετασχηματισμού της πραγματικότητας και του κόσμου με δράση και σκέψη, είναι η πηγή της γνώσης και της δημιουργίας.

Στοχασμός: είναι η κριτική σκέψη, που μ’ αυτήν οι άνθρωποι ανακαλύπτουν ο ένας τον άλλο «σε μία κατάσταση». Είναι η δημιουργία και η επεξεργασία από τους ίδιους τους ανθρώπους των ιδεών τους, και όχι η απορρόφηση των ιδεών των άλλων.

Συνεργασία: Στη διαλογική θεωρία της  δράσης τα Υποκείμενα συνεργάζονται για να αλλάξουν τον κόσμο αναλύοντας κριτικά μία προβληματική πραγματικότητα με συνεργασία και επικοινωνία μεταξύ τους.

Συνερευνητές: είναι ο ρόλος που δίνεται στο «λαό» για να αναλάβει ενεργητική στάση στην εξερεύνηση της θεματολογίας που τον απασχολεί. Αφορά στην εμβάθυνση της κριτικής γνώσης για την πραγματικότητα. Μέσα από την αποκρυπτογράφηση των θεμάτων, γίνονται κάτοχοι της πραγματικότητας.

Ταπεινοφροσύνη: βασικό συστατικό για την επίτευξη του διαλόγου μεταξύ των ανθρώπων.

Υποκείμενα σε αναμονή: Άνθρωποι που στοχάζονται και ανακαλύπτουν την καταπιεστική πραγματικότητα, και επιζητούν να σταθεροποιήσουν την νέα τους κατάσταση.

Υποκειμενισμός: νοητική τακτοποίηση ώστε να μην είναι απαραίτητη η κριτική επέμβαση

Υποκείμενο: Ο άνθρωπος που συμμετέχει στη διαμόρφωση της Ιστορίας, δρα και σκέφτεται πάνω στην πραγματικότητα που πρέπει να αλλάξει.

Χειραγώγηση: Η αντιδιαλογική δράση με την οποία οι κυρίαρχες ελίτ πείθουν τις μάζες να «συμμορφωθούν» στους σκοπούς των καταπιεστών μέσω της χειραγώγησης, καλλιεργούν τον μύθο του «προτύπου» της αστικής τάξης, υποβάλλοντας την ιδέα ότι αν θελήσει κανείς μπορεί να «ανέβει» σ’ αυτήν την τάξη. «Μπολιάζουν» έτσι τα άτομα με την αστική όρεξη για προσωπική επιτυχία, επιβάλλουν «συνθήκες εθνικού συμφέροντος», ευνοούν πατερναλιστές ηγέτες.

Ψυχολογισμός: ενδοσκόπηση

Υπαρξισμός

Ο όρος εισήχθη τον 20ο αιώνα από τον Γκαμπριέλ Μαρσέλ, φιλόσοφο, δραματουργό και μουσικοκριτικό, εκπρόσωπο του θεϊστικού υπαρξισμού, σε αντιδιαστολή προς τη φιλοσοφική τάση του Σαρτρ προς τον αθεϊστικό υπαρξισμό.. Eπίκεντρο ενδιαφέροντος του υπαρξισμού δεν ήταν πράγματα, ιδέες ή έννοιες αλλά ο άνθρωπος ως μοναδική και ανεπανάληπτη ύπαρξη. Η ύπαρξη, ως μοναδικός τύπος κάθε ανθρώπου, δεν έχει στατικές έμφυτες ιδιότητες, όπως πιστευόταν ότι συμβαίνει με την ουσία του, αλλά διαμορφώνεται αέναα με την προσωπική του δράση, με αποτέλεσμα να ευθύνεται και γι’ αυτό στο οποίο θα καταλήξει, ορίζοντας συγχρόνως ηγεμόνα των αισθήσεων την αφή και όχι την όραση: «Υπάρχω σημαίνει λερώνω τα χέρια μου».

Υπαρξιστές όπως ο Ζαν-Πωλ Σαρτρ και Αλμπέρ Καμύ ασχολήθηκαν με όλες τις παραμέτρους των καταστάσεων του ανθρώπου, μεταξύ των οποίων και αυτή της απόλυτης ελευθερίας Ο Σαρτρ δημιούργησε τον κανόνα «πράξε όπως θα ήθελες όλη η ανθρωπότητα να πράττει».

Ανρί-Λουίς Μπεργκσόν (Henri Bergson,18/10/1859 – 4/1/1941) Γάλλος φιλόσοφος. Τα θέματα που θίγει ο Μπεργκσόν σχετίζονται με το χρόνο και την ταυτότητα, την ελεύθερη θέληση, την αντίληψη, την αλλαγή, τη μνήμη, τη συνείδηση, τη γλώσσα, και τα όρια της λογικής. Το 1927 τιμήθηκε με το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας.

Φρομ Εριχ : (1900-1980)  Γερμανικής καταγωγής αμερικανός ψυχαναλυτής και κοινωνικός φιλόσοφος. Άρχισε να ασκεί ψυχανάλυση ως μαθητής του Φρόιντ, αλλά σύντομα διαφώνησε μαζί του. Εγκαταλείπει την ναζιστική Γερμανία το 1933 για τις Ηνωμένες Πολιτείες, έχοντας ήδη μεγάλη φήμη. Το 1934 γίνεται μέλος του διδακτικού προσωπικού του πανεπιστημίου Κολούμπια. Το 1941 μέλος του διδακτικού προσωπικού του Κολεγίου Μπένινγκτον στο Βερμόντ και το 1951 διορίζεται καθηγητής της Ψυχανάλυσης στο Εθνικό Αυτόνομο Πανεπιστήμιο του Μεξικού. Από το 1957 ως το 1961 ήταν συγχρόνως καθηγητής και στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, για να επιστρέψει τελικά στην Νέα Υόρκη το 1962 ως καθηγητής Ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης.

Στα έργα του συγκαταλέγονται: “Ο φόβος μπροστά στην ελευθερία”, “Και ως θεοί έσεσθε”, “Ο άνθρωπος για τον εαυτό του”, “Η υγιής κοινωνία”, “Ψυχανάλυση και θρησκεία”, “Η τέχνη της αγάπης”(σε συνεργασία με Ντ.Τ.Σουζούκι και Ρ.Ντ.Μαρτίνο), “Πέρα από τις αλυσίδες της ψευδαίσθησης”, “Η επανάσταση της ελπίδας” και “Η κρίση της ψυχανάλυσης”.

  1. Εύγε σας!
    Καλή συνέχεια!

  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: