Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Α. Εισαγωγή

Η περιβαλλοντική εκπαίδευση αποτελεί ένα από τα πιο φιλελεύθερα προγράμματα στην εκπαίδευση. Έχει εθελοντικό χαρακτήρα, γίνεται εκτός του ωρολογίου προγράμματος και διέπεται από αρχές που συνάδουν με αυτές της παιδαγωγικής φιλοσοφίας του Freire (δημοκρατία, διεπιστημονικότητα, διάλογος, κριτική σκέψη κ.α.). Θεωρείται ότι είναι το πλέον ανοιχτό πλαίσιο για την εφαρμογή οποιασδήποτε εναλλακτικής μεθόδου προσέγγισης της εκπαίδευσης. Μπορεί να λειτουργήσει ως κινητήρια δύναμη για την αλλαγή της υπόλοιπης εκπαιδευτικής διαδικασίας αν εφαρμοστεί σωστά.

Β. Η μεθοδολογία της αγωγής του καταπιεζόμενου στην Περιβαλλοντική εκπαίδευση

Ο Freire δεν ασχολήθηκε με την εκπαίδευση για το φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον, ως συνδυασμό. Οι κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες οι οποίες επικρατούσαν στην περιοχή και εποχή που έδρασε δεν παρουσίαζαν την αναγκαιότητα να ασχοληθεί με αυτό. Τα στοιχεία που προτείνει όμως για την εκπαίδευση έχουν άμεση εφαρμογή και στην περιβαλλοντική εκπαίδευση. Η πολιτική και κοινωνική διάσταση που δίνει στην εκπαίδευση και ο κριτικός στοχασμός ανάγνωσης και ονομάτισης του κόσμου είναι σημαντικά στοιχεία για την περιβαλλοντική εκπαίδευση.

Ακολουθώντας τα στοιχεία της μεθοδολογίας του Freire, η ομάδα των εκπαιδευτικών και των εκπαιδευόμενων εμβαθύνει στα αναδυόμενα θέματα της καθημερινής ζωής της και μέσα από αυτά προσεγγίζει το ζήτημα. Μέσα από συλλογικές διαδικασίες αξιολογεί τα προτεινόμενα ζητήματα και έπειτα η ομάδα προχωρά σε προτάσεις για λύσεις εκτιμώντας όλες τις παραμέτρους. Τα στοιχεία που επικρατούν σε αυτή τη διαδικασία είναι η αναγνώριση των σημαντικών ζητημάτων, η συμμετοχή, οι εμπειρίες των συμμετεχόντων, ο αλληλοσεβασμός, η κριτική εκτίμηση της κατάστασης και η ολιστική προσέγγιση των ζητημάτων.

Γ. Η περιβαλλοντική εκπαίδευση ως αγωγή του πολίτη

Ο Freire εκτός των άλλων υποστηρίζει ότι η εκπαίδευση είναι πολιτική δραστηριότητα. Κάνει τους μαθητές περίεργους, ενήμερους και κριτικούς για τις αντιπαραθέσεις στην κοινωνία.
Επίσης ότι δεν είναι ουδέτερη, αφού από τη φύση της δίνει κατευθύνσεις.

Η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση είναι κατ’ εξοχήν μια «Αγωγή του Πολίτη» και η λειτουργία της στο σχολείο, οι στόχοι της και οι μεθοδολογικές της προσεγγίσεις διαμορφώνουν τις προϋποθέσεις για να χειραφετούνται και να δρουν οι μαθητές στην κατεύθυνση της ανατροπής της υπάρχουσας τάξης των πραγμάτων.

Δ. Σύγκριση παιδαγωγικής του Freire με το αειφόρο σχολείο

Αυτές οι μικρές αλλαγές θεσμικού τύπου αναφορικά με το πώς και όχι με το τι διδάσκεται μέσα στην τάξη, είναι αλλαγές σαν αυτές που προτείνει το αειφόρο σχολείο, ένας οργανισμός που μαθαίνει και αναπτύσσεται κριτικά, είναι ανοιχτό και υπεύθυνο για την κοινότητα στην οποία ανήκει, ένα σχολείο Δημοκρατίας. Ίσως είναι η ελπίδα για το σχολείο του μέλλοντος και είναι ευκαιρία να αναπτυχθεί τώρα που είναι καθολικά παραδεκτό (ακόμα και για τους δεινόσαυρους του γνωσιοκεντρισμού) ότι η γνώση και η πληροφορία προσφέρεται αφειδώς από το διαδίκτυο, και τον πρόβλημα πια είναι η διαχείριση της για το κοινό καλό, δηλαδή η πολιτική απόφαση για το πιο είναι αυτό, από τους ίδιους τους συμμετέχοντες!

Ε. Η περιβαλλοντική εκπαίδευση, ενσωματώνοντας τα τρία μοντέλα εκπαιδευτικής διαδικασίας

Όσο για την τραπεζική αντίληψη, ναι είναι σαφώς χρήσιμη και απαραίτητη σε κάποια κομμάτια, αρκεί ο «ήδη συγκινημένος» μαθητής να αποφασίσει να την ακολουθήσει από μόνος του! Όπως συμβαίνει σ’ αυτούς που σπουδάζουν συστηματικά οτιδήποτε!

Εν πάσει περιπτώσει έγινε φανερό ότι η εκπαίδευση πρέπει ισορροπημένα να βαδίζει ενσωματώνοντας και τα τρία μοντέλα εκπαιδευτικής διαδικασίας: Το θετικιστικό, το ερμηνευτικό, και το κοινωνικά κριτικό!

Η περιβαλλοντική Εκπαίδευση πήγε ενσωματώνοντας τις άνωθεν παραδοχές να αλλάξει από το παράθυρο την Εκπαίδευση αλλά δεν τα κατάφερε! Δεν αρκεί η ευέλικτη ζώνη για να προχωρήσει ένας θεσμός! Το επιμέρους καινοτόμο αλλοιώνεται από το σύστημα, χάνει την ουσία του, την σπιρτάδα και την επαναστατικότητα του, λειτουργώντας σιγά-σιγά με διαδικασίες της απανταχού αλλού παρούσας αλλοτριωτικής τραπεζικής αντίληψης.

Στ. Ο διάλογος στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση

Έγινε τέλος δεκτό ότι τίποτα δεν γίνεται από την μια μέρα στην άλλη. Είναι λάθος να χωριστούμε οι εκπαιδευτικοί σε επαναστάτες της εκπαίδευσης και μίζερους διαχειριστές της εξουσίας, χωρίς την διαλογική δράση που είναι το εργαλείο μας κατά τον Freire.

Ο ίδιος δίνει έμφαση στη διαλογική διαδικασία ακόμα και αν συντρέχουν επιτακτικά παραγωγικοί λόγοι της επανάστασης. Ποτέ δεν αναφέρει ότι στον βωμό της επιτυχίας της επανάστασης μπορεί κανείς να καπελώσει τον καταπιεζόμενο. Αντίθετα αναφέρει χαρακτηριστικά: Τα δρώντα πρόσωπα βρίσκονται συνεχώς σε αμοιβαία επικοινωνία, δρουν και στοχάζονται κριτικά όλοι μαζί και μέσα στο λαό, για την αλλαγή-μετασχηματισμό της πραγματικότητας, δηλαδή της ίδιας της ιστορίας!

Με λίγα λόγια είναι μια μακρόχρονη διαδικασία, που δεν μπορεί να είναι παρά εκπαιδευτική.

    • Μαρία
    • 13 Μαρτίου 2010

    Σήμερα κυριαρχεί ένα μοντέλο περιβαλλοντικής εκπαίδευσης σύμφωνα με το οποίο η λύση των περιβαλλοντικών προβλημάτων αναμένεται να δοθεί από την επιστήμη και όχι από την δράση μας ατομικά ή συλλογικά. Αυτή η προσέγγιση δεν λαμβάνει καθόλου υπόψη της την κοινωνική και πολιτική διάσταση που έχει η οικολογική κρίση. Για παράδειγμα το ότι δεν υπάρχουν κάδοι ανακύκλωσης σε όλες τις γειτονιές βασίζεται σε πολιτικές αποφάσεις. Ο στόχος της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης θα έπρεπε να είναι η ενδυνάμωση και η χειραφέτηση των παιδιών ώστε να στοχάζονται πάνω στις δομές που επηρεάζουν τις ζωές τους και να αναπτύξουν την ικανότητα διαμόρφωσης εναλλακτικού οράματος και δράσης. Επομένως η μάθηση που προτείνεται θα πρέπει να είναι ενεργή και βιωματική, δίνοντας έμφαση στον κριτικό στοχασμό.

  1. No trackbacks yet.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: