Η ομάδα μας

Η ομαδική διαδικασία παρά τις προβληματικές πτυχές της, μπορεί σε ένα μεγάλο βαθμό να βοηθήσει τόσο το κάθε μέλος της ομάδας όσο και το συλλογικό αποτέλεσμα. Το οποίο συμψηφίζει το σύνολο των απόψεων που έχουν μεγαλύτερη δυναμική και αξία από την ατομική συνεισφορά.

Οι αρχές που τέθηκαν από την ομάδα έδιναν έμφαση στη βιωματικότητα μέσω της απόκτησης εμπειρίας. Η συζήτηση μας βοήθησε να αναγνωρίσουμε ποικίλες από τις κατεστημένες συνθήκες και τα συστήματα. Η αναγνώριση αυτή οδήγησε στην αμφισβήτηση των υπαρχουσών κοινωνικών, οικονομικών και πολιτικών δομών. Στο πεδίο της εκπαίδευσης κοινή αποδοχή όλων των μελών ήταν η ανάγκη για ανάπτυξη της κριτικής αξιολόγησης των δομών και των αξιών από τη μεριά των μαθητών. Η σημερινή κατάσταση στον κοινωνικό, πολιτικό και οικονομικό τομέα της ζωής μας, οδήγησε την ομάδα στο συμπέρασμα ότι ο βασικός σκοπός της εκπαίδευσης χρειάζεται να είναι η λειτουργία της ως μέσο κοινωνικών αλλαγών.

Η διαδικασία με την οποία φτάσαμε σε αυτό το αποτέλεσμα ήταν απόρροια των συζητήσεων επί της διαδικασίας, η οποία είχε έντονο ενδιαφέρον. Η τοποθέτηση με προτάσεις, οι αντιπροτάσεις και η κοινή προσπάθεια για απόρροια συμπερασμάτων είχαν κυρίαρχο ρόλο στις ομαδικές μας συναντήσεις. Με την απόφαση της πλειοψηφίας η ομάδα προσπάθησε να ανταπεξέλθει στις ανάγκες που η ίδια έθεσε για την εργασία. Η αρχική συζήτηση αφορούσε στον τρόπο μελέτης του βιβλίου και αναγνώρισης των ζητημάτων που αυτό θίγει. Επί της ουσίας αλληλοενημερωθήκαμε για το ποια μεθοδολογία ακολουθεί στη μελέτη του το κάθε μέλος (π.χ. σημειώσεις, σχόλια, παρατηρήσεις κ.τ.λ.).

Πραγματοποιήθηκαν οχτώ συναντήσεις διάρκειας περίπου τεσσάρων ωρών η καθεμία. Ο χρόνος αυτός δε φάνηκε ικανοποιητικός ώστε να ολοκληρωθούν όλες οι θεματικές ενότητες που τέθηκαν από την ομάδα. Οι αρχικές συζητήσεις μας αφορούσαν στη διαδικασία που θα ακολουθήσουμε, ενώ παράλληλα προσπαθήσαμε να βρούμε το τι σημαίνει καταπίεση για εμάς και ποια είναι τα συστήματα και οι καταστάσεις που αισθανόμαστε ότι μας καταπιέζουν. Στο πλαίσιο αυτής της συζήτησης πέρα από τις προσωπικές καταπιέσεις που βιώσαμε προσπαθήσαμε να δούμε και τις καταπιεστικές καταστάσεις που εντοπίζουμε γύρω μας (π.χ καταπάτηση δικαιωμάτων μεταναστών, προσφύγων, αθιγγάνων, γυναικών, παιδιών, εργαζομένων. Διαχωρισμοί και διακρίσεις που οδηγούν σε καταπίεση απέναντι στη θρησκεία, τη φυλή κ.α.). Ένα από τα συμπεράσματα της ομάδας είναι ο χρόνος και οι περιορισμοί ή/και οι θυσίες που χρειάζεται να κάνει κάποια και κάποιος προκειμένου να αγωνιστεί υπέρ των κοινωνικών και πολιτικών δικαιωμάτων τόσο των δικών του όσο και των άλλων. Οι επόμενες συναντήσεις αφορούσαν την καταγραφή από υποομάδες των κεφαλαίων, παρουσίαση στην ομάδα και συζήτηση επί των θεμάτων που κρίθηκαν ως σημαντικά. Τέλος, συζητήθηκαν οι σημαντικές έννοιες που θέτει ο Freire καθώς και οι θεματικές ενότητες που τέθηκαν από την ομάδα.

Αυτή η ομαδική διεργασία, παρά τις χρονοβόρες διαδικασίες της, μας βοήθησε ώστε να αλληλογνωριστούμε, να ανταλλάξουμε τις απόψεις μας και να μπορέσουμε να εξάγουμε συλλογικά αποτελέσματα τα οποία συμψήφιζαν το σύνολο των απόψεων που εκφράστηκαν. Ο εμπλουτισμός που επιδεχόταν το κάθε άτομο από το σύνολο των απόψεων των άλλων μελών θεωρούμε ότι αντιστοιχούσε στους στόχους της παιδαγωγικής του Freire έτσι όπως παρουσιάζεται στο βιβλίο του. Μέσα από αυτή τη διεργασία προέκυψε ένα ολοκληρωμένο σύνολο το οποίο είχε μεγαλύτερη αξία από τη συνεισφορά του ατόμου.

Σημαντικό θέμα για την ομάδα ήταν αυτό του χρόνου. Πολλές συζητήσεις και τριβές αφορούσαν το ρυθμό και το χρόνο που απαιτούνταν προκειμένου να έχουμε αποτελέσματα. Οι ρυθμοί του κάθε ατόμου ακόμα και ο τρόπος εργασίας του όρισε και τους χρόνους του συνόλου της ομάδας. Αυτό στάθηκε εν μέρη εμπόδιο στο να υλοποιηθούν εξ’ ολοκλήρου οι στόχοι που τέθηκαν αρχικά. Η ομάδα αποδεχόμενη τους ρυθμούς και συζητώντας επ’ αυτούς αποδέχθηκε το ότι το κάθε μέλος ατομικά μπορεί να μην παράξει το ίδιο έργο με τα υπόλοιπα. Οπότε η συλλογική απόφαση της ομάδας ήταν να εργαστεί η καθεμία και ο καθένας βάση του δικού της/ου ρυθμού ώστε να ανταπεξέλθουμε και στον αρχικό πλάνο που ήταν να στηριχθεί η διαδικασία στη μεθοδολογία του Freire, όπως αυτή προτείνεται μέσα από το βιβλίο.  Ένα από τα ζητήματα που απασχολεί ακόμα και τώρα τα μέλη της ομάδας είναι η παρεξηγημένη έννοια της ομαδικής εργασίας.

Οι συναντήσεις μας θεωρούμε ότι δεν έχουν ολοκληρωθεί στο βαθμό που θέσαμε αρχικά αλλά πιστεύουμε ότι το υλικό που έχει ήδη παραχθεί από την ομάδα είναι βοηθητικό ώστε να ενισχύσει την κατανόηση του έργου του Freire.

Καλή ανάγνωση λοιπόν των κειμένων μας, αναμένουμε τα σχόλια σας ώστε να ξεκινήσει η ανταλλαγή των απόψεων μας.

  • Trackback are closed
  • Σχόλια (3)
    • Γιώργος
    • 8 Μαρτίου 2010

    Έγινε προσπάθεια να δουλέψουμε όλοι σαν ομάδα ενηλίκων του Freire! Αλλά συν τω χρόνω συνειδητοποιήσαμε ότι ούτε την δυνατότητα ούτε τον χρόνο ούτε την διάθεση είχαν όλοι για τέτοιου τύπου δουλειά, και σαφώς το θέμα δεν ενδιέφερε άμεσα τα μέλη στην καθημερινότητα τους.

    Δυνατά σημεία της διαδικασίας

    Ήταν πολύ χρήσιμο για την ομάδα να τοποθετηθεί στο σήμερα σε σχέση με τον συγγραφέα και τις ιδέες του παρ’ όλο τον βερμπαλισμό, που δυσκόλεψε την ομάδα με τον καταιγισμό των προσωπικών απόψεων, και την έλλειψη κουλτούρας και χρόνου για διάλογο.
    Υπήρχε η διάθεση στην αρχή των συναντήσεων να ακουστούν οι συμμετέχοντες για το που βρίσκονται όχι μόνο στην διαδικασία της εργασίας και των αυτοαναθέσεων, σε μια κατά την γνώμη μου προσπάθεια να λειτουργήσουμε επικοινωνιακά και να κατανοήσουμε την θέση του άλλου, δημιουργώντας ένα θετικό πλαίσιο για επαφή των μελών της ομάδας σαν ολότητες και όχι μόνο «υπηρεσιακά» σε σχέση με τις αυτοαναθέσεις. Αυτό κατά την άποψή μου, μαζί με τις συζητήσεις που προέκυψαν σε σχέση με τον Freire σήμερα, ήταν από το πιο σημαντικά στοιχεία της διαδικασίας και βρίσκονται σε διαλεκτική σχέση μεταξύ τους.(Αν και δεν συνεχίστηκαν μέχρι το τέλος)
    Αδύνατα σημεία της διαδικασίας

    Τοποθετήθηκαν υποχρεωτικά όλοι επί της διαδικασίας, γιατί έγινε δεκτό ότι κανείς δεν πρέπει να αποφύγει αυτή την τοποθέτηση. Όμως δεν έγινε το ίδιο και όταν έφτανε η ώρα να παρουσιάσει την δουλειά του. Λίγοι ήταν εκείνοι που είχαν κάτι να πουν στον παρουσιάζοντα, και ακόμα χειρότερα αν ο υπεύθυνος δεν είχε κάτι να παρουσιάσει τότε λόγω έλλειψης χρόνου ή διάθεσης, ή θέλησης να ξεψαχνίσουμε το γιατί δεν ετοιμάστηκε κάποιος, το θέμα περνούσε σαν: « ο καθένας κάνει ότι θέλει» οι υπόλοιποι προχωράμε. Αυτό βόλεψε πολλούς γιατί ο καθένας εκτός εξαιρέσεων είχε τέτοιες καθυστερήσεις στη δουλειά του.

    Η εμπλοκή των μελών στο θέμα

    Κάποιοι συμμετέχοντες δεν είχαν καθόλου εμπειρία από ομάδες, πόσο μάλλον πολιτικού περιεχομένου. Το ίδιο το βιβλίο κούρασε από την πρώτη στιγμή με τον πολιτικό και στρατευμένο του λόγο.
    Η ανισοκατανομή εμπειριών και ικανοτήτων των μελών της ομάδας λειτούργησε σταδιακά σε μια κλιμακούμενη απαξίωση της ομαδικής δουλειάς και της εργασίας γενικότερα, και εν τέλει δεν αποτέλεσε σημείο συνάντησης των μελών.
    Η γενικότερη αποστροφή της εποχής προς τον πολιτικό- επαναστατικό λόγο είχε αντίκτυπο στην μετέπειτα πορεία της εργασίας, παρότι έγινε προσπάθεια για αναφορά στην σημερινή προσωπική κατάσταση του καθενός(προς αναθέρμανση του ενδιαφέροντος).
    Δεν υπήρχε ισόποση συνεισφορά των συμμετεχόντων στο παραχθέν έργο, χωρίς τον απαραίτητο χρόνο ή την διάθεση για «αγάπη « και «αλληλεγγύη» έτσι ώστε οι αδυναμίες των μελών όχι μόνο να καλυφθούν αλλά και να γίνουν πηγή μάθησης για όλους . Βέβαια για αυτό ήταν υπεύθυνοι και οι «προχωρημένοι» της και οι «αδύναμοι» της ομάδας, καθώς και το θεσμικό πλαίσιο της εργασίας μας, που απαιτούσε «παραγωγικότητα» όπως ακριβώς ίσως απαιτούν τα αφεντικά!
    Η προσωπική μας ενασχόληση με κάτι μας έδωσε το δικαίωμα να κατηγορούμε τους άλλους απλώς και μόνο επειδή έχουμε ασχοληθεί με το κεφαλαιάκι μας! Πόσο υπολογίζουμε τις αντιρρήσεις των άλλων και τις αδυναμίες τους, ώστε να τους ενσωματώνουμε διαλογικά στην δική μας πρόταση, προσπαθώντας να συνθέσουμε αυτές τις αναπόφευκτες στην ομαδική δουλειά ανισότητες και αντιθέσεις;

    Τα πρακτικά

    Τα πρακτικά αν και χρησιμότατα στην τελική ανάλυση, ήταν ένα σημείο αδυναμίας της διαδικασίας. Μετά βίας αυτός που διάβαζε τα πρακτικά αντιλαμβανόταν το τι είχε ειπωθεί στη συζήτηση, ακόμα και αν ήταν παρών. Αν υποθέσουμε ότι τα πρακτικά βοηθούν ακόμη και τους απόντες να κατανοήσουν το τι συζητήθηκε, τότε αυτός ο τομέας είναι προς βελτίωση από όλα τα μέλη. Νομίζω ότι θα έπρεπε στον τομέα αυτόν να ενβαθύνουμε περισσότερο, αφήνοντας χρόνο στο τέλος της κάθε συνάντησης, να ακουστούν τα πρακτικά, να διορθωθούν, από τους συμμετέχοντες, σαν άσκηση έστω αναδιατύπωσης των λεχθέντων και του ουσιαστικού περιεχομένου τους.
    Η διατύπωση των πρακτικών δεν ήταν πάντα αναλυτική και δεν βοήθησε στην προβολή των συζητήσεων που γίνονταν. Δεν τηρήθηκε σειρά ανάθεσης των πρακτικών και αφηνόμασταν στην καλή διάθεση των συμμετεχόντων.

    Οι διαδικασίες

    Σχεδόν καθόλου δεν ακολουθήθηκε η σωστή διαδικασία τοποθέτησης σε μια πρόταση, και της ψηφοφορίας. Υπήρχαν θετικά σημεία σε ελάχιστες περιπτώσεις που ζητήθηκε η γνώμη όλων για ένα θέμα, η όταν τοποθετήθηκαν όλοι στην αρχή της ομαδικής δουλειάς για το που βρίσκονται, κατά τα άλλα δεν έγινε απ’ ότι θυμάμαι καμιά ψηφοφορία για οτιδήποτε! Οι αποφάσεις παίρνονταν διά βοής των επιχειρηματολογούντων, και διά της σιωπής των υπολοίπων!
    Γίνονταν προτάσεις επί της διαδικασίας που ευνοούσαν μεν την συμμετοχικότητα,(όλοι μαζί) αλλά δεν υπολόγιζαν την πραγματικότητα και τις δυσκολίες της! Οι περισσότεροι συμμετέχοντες ελάχιστα προετοιμάζονταν, εκτός εξαιρέσεων επαφιόμενοι στην έμπνευση της τελευταίας στιγμής, πράγμα που οδηγούσε αυτούς που έμεναν πιστοί στη διαδικασία αφ’ ενός να μονοπωλούν την κουβέντα, και αφ’ εταίρου να αγανακτούν για την κωλυσιεργία της όλης διαδικασίας!
    Στο τέλος κάθε συνάντησης καθορίζονταν οι «αυτοαναθέσεις», και αποφασίζονταν η επόμενη συνάντηση!

    Θέματα προβληματισμού

    Εξακολουθεί να είναι θέμα για την οποιαδήποτε ομαδική δουλειά ο τρόπος αντιμετώπισης της «λούφας» ή της αδυναμίας των συμμετεχόντων. Κάποιος εισηγητής στο Μεταπτυχιακό είπε κάτι που δεν άρεσε: «Για μένα δεν υπάρχει ομαδοσυνεργατική, πάντα κάποιος εν τέλει ο ικανότερος, κάνει κουμάντο!» Πρέπει κατά την γνώμη μου να βρεθούν οι διαδικασίες και το πλαίσιο για να συνθέσουμε και αυτήν την αντίθεση: Ένα μείγμα ελευθερίας και πειθαρχίας! Με ανεκτικότητα και με δέσμευση! Με χρόνο για συζήτηση και δράση επί τόπου και τοποθέτηση όλων των μελών πάνω στο ζήτημα! Ένας καθηγητής λέει ότι βάζει εξετάσεις με ανοιχτά βιβλία, για να δώσει την ευκαιρία στους μαθητές να διαβάσουν έστω και την τελευταία στιγμή(το δίωρο των εξετάσεων) ουσιαστικά! Ίσως τέτοιες πρακτικές να βοηθήσουν –έστω και την τελευταία στιγμή-στην ουσιαστική και ισότιμη συμμετοχικότητα!

    • Μαρία
    • 13 Μαρτίου 2010

    Ο αριθμός των συναντήσεων καθώς και ο χρόνος που αφιερώνονταν σε αυτές δεν ήταν επαρκής. Σε αντιδιαστολή με αυτό, η δυσκολία ορισμού μιας κοινής μέρας συνάντησης για όλα τα μέλη της ομάδας, ο ορισμός του χώρου των συναντήσεων καθώς και ο περιορισμένος χρόνος όλων, δεν επέτρεπε να πραγματοποιηθούν περισσότερες συναντήσεις.
    Η σύνθεση της ομάδας και η ποικιλομορφία της, ευνοούσε την ανταλλαγή απόψεων και τον διάλογο που ήταν πολύ εποικοδομητικός για το κάθε μέλος της ομάδας σε ατομικό επίπεδο. Σύμφωνα με τον Bhoer: «Γίνεται κανείς σοφότερος από διάλογο μιας ώρας παρά από σκέψη μιας ημέρας». Η διαδικασία ήταν άλλες φορές απελευθερωτική όταν υπήρχε ο σεβασμός στην άποψη και την προσωπικότητα του άλλου και άλλες φορές περιοριστική όταν υπήρχε η πίεση για να παραχθεί ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και στην τάξη όταν ο εκπαιδευτικός έχει στο μυαλό του ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα και πιέζει τους μαθητές προς αυτήν την κατεύθυνση .
    Ο μεγάλος αριθμός μελών έκανε την ομάδα δυσκίνητη, καθυστερώντας την λήψη αποφάσεων .Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα την ανάληψη του ρόλου του συντονιστή από κάποια μέλη της ομάδας που μάλλον ήταν απαραίτητος, εφόσον η ομάδα δεν κατάφερνε να αυτορυθμιστεί ή δεν της δόθηκε ο κατάλληλος χρόνος για αυτό. Ο ρόλος του συντονιστή κάποιες φορές δεν άφηνε χώρο για πρωτοβουλίες στα υπόλοιπα μέλη της ομάδας που θα μπορούσαν να συμμετέχουν και να προσφέρουν πολύ περισσότερο. Τέλος , η δέσμευση των μελών με την διαδικασία, ενδεχομένως να έχει να κάνει με το κατά πόσο κάποιος την θεωρούσε απόφαση δική του, απόφαση της ομάδας ή απόφαση του συντονιστή. Όταν κάποιος δεν αναγνωρίζεις τον εαυτό του μέσα στην διαδικασία ή στην συνδιαμόρφωση της διαδικασίας είναι δύσκολο να δεσμευτεί με αυτήν.

    • Μαρία
    • 22 Μαρτίου 2010

    Το βιβλίο είναι δυσανάγνωστο γιατί αποτελεί μετάφραση από την αγγλική έκδοση και όχι από το πρωτότυπο. Πολλές από τις λέξεις που χρησιμοποιούνται δεν αντιστοιχούν σε σημερινές. Πρόκειται για βιβλίο που γράφτηκε το 1972 και στις μέρες μας αναφέρεται σε πολλά πράγματα που είναι αυτονόητα και αποτελούν κατακτήσεις της ανθρωπότητας αλλά για την εποχή που γράφτηκε θεωρείται καινοτόμο και ριζοσπαστικό

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: